الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
245
دقائق العلاج ( فارسي )
و در انتظار ظهور آثار بيشتر ماندن ، زيانآور نباشد . بايد تا پيدا شدن آثار رسيدن فساد به حد نضج ، صبر كنى . گاه ممكن است كه درنگ كردن لازم نباشد مثل زيادى خون كه در آن صورت مىتوان فورا مقدار زايد را خارج كرد اما رسيدن خلط فاسد در بلغميها و سودائىها كه داراى بيمارىهاى مزمن هستند ديرتر و در خونىها زودتر است و خلط صفراء زودتر از ديگر خلطها نضجپذير مىباشد . [ فائده - حالات مختلف خلطهاى بدن است ] مجموعه خلطها در بدن سى و چهار حالت دارند « 1 » كه چهار حالت آن صالح براى سلامتى هستند و سى حالت ديگر كه در اثر فساد يك ، يا دو ، يا سه و يا هر چهار خلط از جهت اندازه يا چگونگى آنها پيدا مىشود ، سبب پيدايش بيماريها مىباشد و بر پزشك است كه در جستجوى آثار هريك از اين حالات باشد و با استدلال به آن آثار ببيرون راندن خلط زياد و يا اصلاح چگونگى يا اندازه آن و يا اين هر دو . اگر توأما سبب بيمارى باشند بپردازد كه در اين حالت ، اصلاح به تنهائى كافى نيست .
--> ( 1 ) ظاهرا محاسبه تعداد حالات به اين صورت است كه هريك از اخلاط چهارگانه يعنى صفرا ، سودا ، خون و بلغم داراى چهار حالتند كه اين حالات عبارتند از : اعتدال ، كمى ، زيادى و تغيير كيفيت طبيعى بنابراين اعتدال خلطها كه صالح براى سلامتى است چهار حالت است و اگر يك خلط فاسد شود سه حالت دارد يعنى كم يا زياد شده و يا كيفيت طبيعى آن تغيير كرده . اگر دو خلط باهم فاسد شوند مجموعا داراى شش حالتند اگر سه خلط باهم فساد يابند نه حالت پيدا مىشود و اگر هر چهار خلط باهم فاسد شوند دوازده حالت ايجاد مىشود و جمع اعداد 4 ، 3 ، 6 ، 9 و 12 ، به 34 مىرسد . م